W ostatnim czasie w przestrzeni publicznej pojawiło się wiele informacji sugerujących, że od 1 maja 2026r. zmieniają się zasady udzielania zwolnień od pracy dla krwiodawców.

W szczególności chodzi o sytuacje, w których pracownik zgłasza się do stacji krwiodawstwa, ale ostatecznie nie zostaje zakwalifikowany do oddania krwi.

To dobry moment, aby uporządkować stan prawny i oddzielić obowiązujące przepisy od praktyki ich stosowania.

❗Brak zmian w przepisach - to kluczowa informacja❗

Na wstępie należy jednoznacznie podkreślić:
nie doszło do żadnej zmiany przepisów w tym zakresie od 1 maja 2026 r.

Obowiązują nadal:

• ustawa o publicznej służbie krwi,
• rozporządzenie dotyczące usprawiedliwiania nieobecności w pracy.

Rozpowszechniane informacje o „nowych zasadach” są więc wprowadzające w błąd.

Dwa różne tytuły zwolnienia od pracy

Kluczowe znaczenie ma rozróżnienie dwóch odmiennych podstaw prawnych zwolnienia od pracy krwiodawcy.

1. Zwolnienie za oddanie krwi (donację)

Jeżeli pracownik faktycznie odda krew:

• przysługuje mu zwolnienie od pracy w dniu oddania krwi oraz w dniu następnym,
• zachowuje prawo do wynagrodzenia,
• podstawą jest zaświadczenie ze stacji krwiodawstwa.

To uprawnienie wynika bezpośrednio z ustawy.

2. Zwolnienie na czas wizyty w stacji krwiodawstwa

Niezależnie czy pracownik odda krew, jako krwiodawca, ma prawo do zwolnienia:

• na czas oznaczony przez stację krwiodawstwa,
• w celu oddania krwi lub przeprowadzenia badań.

I to właśnie ten przepis ma kluczowe znaczenie w sytuacji, gdy do donacji nie dochodzi.

Brak kwalifikacji do oddania krwi - co wtedy?

Jeżeli lekarz nie dopuści pracownika do oddania krwi (np. z powodów zdrowotnych):

• pracownik nie nabywa prawa do dwóch dni wolnych,
• przysługuje mu wyłącznie zwolnienie:
  👉 na czas faktycznej obecności w stacji krwiodawstwa.

To oznacza, że zakres zwolnienia wynika bezpośrednio z treści zaświadczenia.

Nowa praktyka: „minuty zamiast godzin”

W praktyce obserwujemy zmianę sposobu wystawiania zaświadczeń przez centra krwiodawstwa.

Coraz częściej obejmują one:

• wyłącznie czas od rejestracji,
• do zakończenia kwalifikacji lekarskiej.

W efekcie:
👉 zaświadczenie może obejmować zaledwie 10–20 minut.

A co z czasem dojazdu?

To jeden z najbardziej problematycznych aspektów.

Obecnie przyjmuje się, że:

• czas dojazdu do stacji i powrotu do pracy
  ✔ jest nieobecnością usprawiedliwioną,
  ❗ ale co do zasady nie jest płatny.

Wynika to z braku podstawy do wypłaty wynagrodzenia za ten okres, jeżeli nie wynika on z zaświadczenia.

Skąd całe zamieszanie?

Źródłem nieporozumień jest uchwała Krajowej Rady ds. Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa z listopada 2025 r.,

która rekomendowała dodanie do zaświadczeń informacji, że: czas wskazany w dokumencie nie obejmuje dojazdu i powrotu.

Warto jednak podkreślić:

• uchwała nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego,
• nie zmienia przepisów,
• nie może samodzielnie kształtować praw pracowników ani obowiązków pracodawców.

Jej znaczenie ma charakter wyłącznie organizacyjny i praktyczny.

Konsekwencje dla pracodawców i działów HR

Z perspektywy praktyki kadrowej oznacza to konieczność stosowania kilku zasad:

✔ rozliczamy wyłącznie czas wskazany w zaświadczeniu,
✔ brak donacji = brak prawa do pełnego dnia wolnego,
✔ czas dojazdu co do zasady pozostaje poza wynagrodzeniem,
✔ należy unikać automatyzmu i analizować każdy przypadek indywidualnie.

Problem systemowy - potrzeba doprecyzowania przepisów

Aktualna sytuacja pokazuje wyraźnie, że:

• praktyka zaczyna wyprzedzać regulacje,
• pojawiają się wątpliwości interpretacyjne,
• istnieje ryzyko nierównego traktowania pracowników.

Coraz częściej wskazuje się, że:
👉 jeżeli intencją ustawodawcy jest zmiana zasad, powinna ona nastąpić w drodze nowelizacji przepisów, a nie poprzez rekomendacje czy praktykę instytucji.

Podsumowanie

• nie ma nowych przepisów ani zmian od 1 maja 2026 r.,
• kluczowe znaczenie ma rozróżnienie: donacja vs. brak kwalifikacji,
• w przypadku braku donacji zwolnienie obejmuje tylko czas wskazany przez stację,
• praktyka wystawiania zaświadczeń uległa zaostrzeniu,
• system wymaga legislacyjnego doprecyzowania.

Wnioski dla praktyki są jednoznaczne:

to nie przepisy się zmieniły - zmienił się sposób ich stosowania.

A to w prawie pracy często ma równie istotne znaczenie jak sama litera prawa.